उद्योजकताशेती उद्योग

कुक्कुटपालन व्यवसाय कसा सुरू करावा..??

कुक्कुटपालन व्यवसाय – साधारणपणे कोंबडी, बदके ‘पोल्ट्री’ या संज्ञेत येतात. निश्चितपणे अंडी आणि मांस दोन्हीसाठी कुक्कुटपालन हा एक फायदेशीर व्यवसाय आहे. कोणतीही व्यक्ती हा व्यवसाय गहन उत्पादन प्रणाली म्हणून किंवा घरामागील अंगणातून किंवा व्यावसायिक स्तरावर सुरू करू शकते.
आपण पोल्ट्री फार्मचे दोन प्रकारात वर्गीकरण करू शकतो. अंडी उत्पादनासाठी आणि मांस उत्पादनासाठी, फायदेशीर पशुधनाची संधी शोधणाऱ्या नवीन पिढीतील उद्योजकांसाठी ही एक फायदेशीर संधी आहे. याव्यतिरिक्त, स्वयंरोजगारासाठी कुक्कुटपालन हा एक उत्तम पर्याय आहे. इथून तुम्हाला भरघोस पैसे मिळू शकतात.
तथापि, व्यवसायासाठी काही ज्ञान आणि कौशल्य आवश्यक आहे. यामध्ये संपूर्ण शेती प्रणालीमध्ये पक्ष्यांचे दैनंदिन निरीक्षण करणे, आहार देणे आणि पक्ष्यांच्या संपूर्ण आरोग्याची खात्री करणे समाविष्ट आहे.

कुक्कुटपालनाचे फायदे

१. सर्व प्रथम, व्यवसायाला मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची आवश्यकता नाही. लहान स्टार्ट-अप भांडवलानेही हा व्यवसाय सुरू करता येतो.
२. याव्यतिरिक्त, व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मोठ्या जागेची मागणी करत नाही. जर तुमच्याकडे स्वतःची जमीन नसेल, तर तुम्ही भाड्याने घेऊन सुरुवात करू शकता. अगदी, तुम्ही तुमच्या घरामागील अंगणात एक लहान पोल्ट्री फार्म देखील सुरू करू शकता.
३. शिवाय, इतर पशुधन व्यवसायांच्या तुलनेत व्यवसाय जलद ROI (Return on investment) सुनिश्चित करतो.
४. अंडी आणि मांस उत्पादनासाठी उच्च उत्पादक स्थानिक आणि परदेशी जाती जागतिक स्तरावर उपलब्ध आहेत.
५. साधारणपणे, शेती व्यवस्थापनासाठी उच्च कुशल मनुष्यबळाची गरज नसते. याव्यतिरिक्त, व्यवस्थापन पद्धती खूप सोप्या आहेत आणि साधे प्रशिक्षण आवश्यक आहे.
६. तुम्हाला सरकारकडून कोणतेही परवाने किंवा परवानग्या घेण्याची आवश्यकता नाही. बहुतांश घटनांमध्ये. तथापि, स्थानिक प्राधिकरणासह तपासणे उचित आहे.
७. पोल्ट्री फार्म मालकांसाठी अनुदान योजना आहेत. आणि बहुतांश बँका शेतमालकांना कर्ज देतात
८. मांस किंवा अंडी व्यतिरिक्त, तुम्ही तुमच्या युनिटमधून सेंद्रिय खत देखील विकू शकता.

कुक्कुटपालन बाजार विश्लेषण

मानवी लोकसंख्या जसजशी वाढत जाते, तसतसे जागतिक बाजारपेठेतील पोल्ट्री उत्पादनांची मागणी पूर्ण करण्यासाठी पोल्ट्री उद्योग वाढतच जातो. ब्रॉयलर उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करणारी पोल्ट्री फार्म गुंतवणूक करणे हा तुलनेने सोपा व्यवसाय आहे.
कुक्कुटपालन ताजे आणि पौष्टिक अन्न पुरवते आणि त्याला जागतिक मागणी आहे. पोल्ट्री उत्पादनांचे जागतिक ग्राहक त्यांच्या पोषक आणि ताजेपणामुळे त्यांना प्राधान्य देतात. पोल्ट्री उत्पादने जास्त महाग नाहीत आणि बहुतेक लोक ते घेऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, इतर कोणत्याही लाल मांसापेक्षा पोल्ट्री मांस हा एक आरोग्यदायी पर्याय आहे.
तुम्ही स्थानिक बाजारात मांस सहज विकू शकता. याव्यतिरिक्त, वेगवेगळ्या प्रकारच्या तयार-शिजवण्या-करता प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांची मागणी खूप वेगाने वाढत आहे. म्हणून, मांस प्रक्रिया युनिट हे मांसाचे मोठ्या प्रमाणात ग्राहक आहेत.

कुक्कुटपालन प्रकल्पाची किंमत आणि गुंतवणूक

पोल्ट्री फार्म सुरू करण्यासाठी स्टार्ट-अप भांडवल आणि ऑपरेशनसाठी बजेट आवश्यक आहे. सहसा, तुम्ही स्टार्ट-अप खर्चासाठी बँक कडून कर्ज मिळवू शकता. पोल्ट्री फार्मची स्टार्ट-अप किंमत आकारानुसार आणि फार्म चालवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सुविधांनुसार बदलते.
व्यवसायामध्ये परिवर्तनशील आणि निश्चित दोन्ही खर्च समाविष्ट असतात. परिवर्तनीय खर्चामध्ये वीज, उपकरणे, घराची स्वच्छता, आहार इत्यादींचा समावेश होतो, निश्चित खर्चामध्ये श्रम, विमा, कर आणि जमीन शुल्क यांचा समावेश होतो. तथापि, नफा वाढवण्यासाठी तुम्ही चांगल्या व्यवस्थापन पद्धतींनी खर्च कमी करू शकता.

हे वाचा – मधमाशी पालन व मध प्रक्रिया उद्योग विषयी माहिती.

कुक्कुटपालन व्यवसाय सुरू करताना विचारात घेण्यासारख्या गोष्टी

१. पोल्ट्री फार्म उभारण्यासाठी योग्य जागा निवडा. ते सर्वात निर्णायक आहे.
२. स्थानिक बाजारपेठेच्या मागणीनुसार कुक्कुट पक्षी निवडा. चिकन, तुर्की, लहान पक्षी, शहामृग, बदक, कबूतर आणि मोर हे काही सर्वात लोकप्रिय पक्षी आहेत.
३. एक कंपनी तयार करा आणि तुमच्या व्यवसायाची नोंदणी करा
४. अंदाजित आर्थिक ताळेबंद ठेवा. तुमच्याकडे आगामी खर्च आणि गुंतवणुकीची तयारी असणे आवश्यक आहे.
५. पक्ष्यांना योग्य आहार द्या. पक्ष्यांना पुरेसे शुद्ध पाणी द्या
६. शेतीची योग्य पद्धत निवडा.
७. पक्ष्यांना स्वच्छ आणि योग्य निवासस्थान प्रदान करा. रोगमुक्त पक्षांसाठी लसीकरण महत्त्वाचे आहे
८. विश्वासार्ह पुरवठादारांकडूनच पक्षी मिळवा
९. शेवटी, पक्षी वेळेवर विकण्यासाठी पर्यायी मार्केटिंग चॅनेलसह नेहमी तयार रहा.

कुक्कुटपालन व्यवसाय

कुक्कुटपालन पद्धती

पोल्ट्री वाढवण्याच्या अनेक लोकप्रिय पद्धती आहेत. त्यांपैकी काही व्यावसायिक शेतीसाठी लोकप्रिय आहेत आणि इतर घरामागील अंगण किंवा छोट्या-छोट्या शेतीसाठी लोकप्रिय आहेत. काहीवेळा, तुमच्याकडे असलेल्या पक्ष्यांच्या संख्येनुसार आणि क्षेत्रानुसार तुम्हाला शेतीची पद्धत निवडावी लागते.

लेयर पोल्ट्री फार्मिंग

जेव्हा तुम्ही फक्त अंडी उत्पादनासाठी पक्षी वाढवता, तेव्हा ते लेयर पोल्ट्री फार्मिंग असते. साधारणपणे, कोंबड्या 12-20 आठवड्यांच्या वयात अंडी घालू लागतात. वयाच्या 25 व्या आठवड्यापासून ते नियमितपणे अंडी घालू लागतात. 70-72 आठवड्यांनंतर पक्ष्यांची अंडी तयार होण्याचे प्रमाण कमी होते. लेयर फार्मिंग च्या पद्धती

१. फ्री रेंज फार्मिंग

या प्रणालीमध्ये, तुम्ही पक्ष्यांना दिवसाच्या ठराविक कालावधीसाठी मुक्तपणे फिरू द्याल, रात्रीच्या वेळी, आपण पक्ष्यांना घरात ठेवाल. तथापि, मुक्त-श्रेणीतील कुक्कुटपालन प्रणालीसाठी, तुम्हाला योग्य निचरा व्यवस्था आणि वायुवीजन असलेल्या जमिनीचे योग्य क्षेत्र निवडावे लागेल.

२. सेंद्रिय पद्धत

सेंद्रिय पद्धतीने पक्ष्यांना मुक्त श्रेणीतील शेती म्हणूनही वाढवत आहे. तथापि, मागील पद्धतीपेक्षा त्यात बरेच फरक आहेत. मूलभूतपणे, त्यात कृत्रिम अंड्यातील पिवळ बलक, पाणी, फीड, औषधे, इतर फीड अॅडिटीव्हच्या नियमित वापरावर निर्बंध आहेत. याव्यतिरिक्त, आपण कमी स्टॉकिंग घनतेसह पक्षी वाढवणे आवश्यक आहे.

३. यार्डिंग पद्धत

मुळात, यार्डिंग पद्धत लहान शेतकऱ्यांमध्ये लोकप्रिय आहे. या पद्धतीत तुम्ही गायी आणि कोंबड्या एकत्र वाढवाल. कुंपणाच्या आत पक्ष्यांना आणि गुरांना हालचाली करण्याचे स्वातंत्र्य आहे.

४. बॅटरी पिंजरा पद्धत

बॅटरी पिंजरा पद्धत लेयर फार्मिंगच्या सर्वात लोकप्रिय प्रणालींपैकी एक आहे. या प्रणालीमध्ये, सहसा, शेतकरी लहान आकाराचे धातूचे पिंजरे वापरतात. प्रत्येक पिंजऱ्याची राहण्याची क्षमता 3 ते 8 कोंबड्यांची आहे. लेयर फार्मिंगसाठी ही प्रणाली अतिशय प्रभावी आहे. याव्यतिरिक्त, आपण नियमितपणे देखरेख करू शकता

५. सुसज्ज पिंजरा पद्धत

वास्तविक, सुसज्ज पिंजरा पद्धत ही बॅटरी पिंजरा पद्धतीची एक विकसित आवृत्ती आहे. या प्रणालीमध्ये कोंबड्यांना बॅटरी पिंजरा प्रणालीपेक्षा पुरेशी जागा आणि सुविधा मिळतात.

ब्रॉयलर कुक्कुटपालन

जेव्हा तुम्ही मांस उत्पादनासाठी कुक्कुट पक्षी व्यावसायिकरित्या वाढवता तेव्हा त्याला ब्रॉयलर फार्मिंग म्हणतात. जर तुम्ही योग्य शेती पद्धतीचा वापर केला तर ब्रॉयलर कोंबडी 5 ते 6 आठवड्यांच्या आत वापरासाठी योग्य बनते.

१. इनडोअर रेझिंग पद्धत

खोलीच्या आत पक्षी वाढवणे याला इनडोअर रेझिंग पद्धत म्हणतात. घराच्या फरशीवर तुम्ही तांदळाच्या कुंड्या, लाकडाची शेविंग, शेंगदाण्याची टरफले इत्यादी वापरू शकता. साधारणपणे 400 फूट लांब आणि 40 फूट रुंद घरामध्ये सुमारे 20,000 पक्षी बसू शकतात.

२. फ्री रेंज पद्धत

मुक्त-श्रेणी पद्धत म्हणजे ब्रॉयलर्सना बाहेरील थर म्हणून ठेवणे. ज्या पक्ष्यांना विक्रीयोग्य शरीराचे वजन मिळविण्यासाठी अधिक वेळ लागतो, ते मुक्त श्रेणीतील शेतीसाठी योग्य आहेत.

३. सेंद्रिय पद्धत

सेंद्रिय शेतीची पद्धत जवळजवळ फ्री-रेंज शेती पद्धतीसारखीच आहे. तथापि, पक्ष्यांना यादृच्छिकपणे खाद्य किंवा पाण्यातील औषधे, इतर खाद्य पदार्थ आणि कृत्रिम अमीनो ऍसिड वापरण्याची परवानगी नाही.

स्थान निवडणे

पोल्ट्री फार्म सुरू करताना, योग्य जागा निवडणे ही सर्वात महत्त्वाची बाब आहे. शेती उभारण्यासाठी स्वतःची जमीन असल्यास केव्हाही चांगले. तथापि, आपण तसे न केल्यास, आपण भाड्याच्या जमिनीवर देखील फार्म स्थापित करू शकता. जमिनीच्या क्षेत्राची आवश्यकता पक्ष्यांच्या संख्येवर अवलंबून असते.
महापालिका क्षेत्रांतर्गत येणारे ठिकाण कधीही निवडू नका. बहुतेक शहरे पशुपालनाला परवानगी देत ​​नाहीत. कोणतेही स्थान निवडण्यापूर्वी स्थानिक कायदे तपासा. याव्यतिरिक्त, व्यावसायिक कुक्कुटपालनासाठी ध्वनी आणि प्रदूषणमुक्त वातावरण नेहमीच श्रेयस्कर असते.

पोल्ट्री जाती निवडणे

यशस्वी शेतीसाठी तुम्ही उच्च दर्जाच्या उत्पादक कुक्कुट जाती निवडल्या पाहिजेत. याव्यतिरिक्त, आपण आपल्या अंतिम आवश्यकतांनुसार योग्य जातीची निवड करणे आवश्यक आहे. जाती निवडताना, तुम्ही स्थानिक बाजारपेठेतील मागणी, क्षेत्राची उपलब्धता आणि तुमच्या स्थानाची हवामान स्थिती यांचा विचार केला पाहिजे.
कुक्कुटपालनासाठी तुम्हाला अनेक देशी आणि विदेशी जाती मिळू शकतात. काही सर्वात लोकप्रिय कुक्कुट जाती ब्रॉयलर, कॉकरेल आणि लेयर्स आहेत.

कुक्कुटपालन गृहनिर्माण

सर्व प्रकारच्या कुक्कुट पक्ष्यांच्या संगोपनात चांगली आणि योग्य घरे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. काही पक्षी पोल्ट्री हाऊसच्या जमिनीवर तर काही पिंजऱ्यात वाढतात आणि आनंदाने राहतात. तथापि, तुम्ही तुमच्या पक्ष्यांसाठी योग्य घर बनवावे आणि त्यांच्यासाठी सर्व प्रकारच्या आवश्यक सुविधांची उपलब्धता सुनिश्चित केली पाहिजे. याव्यतिरिक्त, पोल्ट्री हाऊसमध्ये नेहमी पुरेशी जागा ठेवा. घर आणि उपकरणे नियमितपणे स्वच्छ करा.

आहार देणे

पोल्ट्री फार्म ऑपरेशन्सच्या नफ्यावर खाद्य खर्चाचा मोठा प्रभाव पडतो. फीडची उच्च किंमत आहारातील ऊर्जा आणि प्रथिने सामग्रीशी संबंधित आहे. असंतुलित आहारामध्ये, अतिरिक्त प्रथिनेसह, फीडची किंमत जास्त असते, त्यामुळे उत्पादन खर्च वाढतो.
ब्रॉयलरसाठी फीड वयानुसार बदलते. स्टार्टर, उत्पादक आणि फिनिशर फीडमध्ये घटकांची टक्केवारी भिन्न असते. तथापि, कॉर्न, सोया, फिश ग्रॅन्युल, मोनो डाय-कॅल्शियम, ब्रॉयलर प्री-मिक्स, मेथिओनाइन, लायसिन, एन्झाईम्स, कोलीन, कॉक्सी, मीठ, स्टोन ग्रॅन्युल आणि सोया तेल वापरल्या जाणार्‍या सर्व फीडमधील घटकांचा समावेश होता.

मराठी उद्योजक YouTube चॅनल ला सबस्क्राइब करा.

व्यवस्थापन आणि काळजी

पक्ष्यांच्या आरोग्यासाठी सर्वांगीण काळजी आणि योग्य व्यवस्थापन आवश्यक आहे. याशिवाय, योग्य व्यवस्थापनामुळे तुमच्या पक्षांवर रोगांचे हल्ले कमी होतात. योग्य अन्न आणि पुरेसे पाणी याशिवाय, तुम्ही योग्य वेळी लस दिली पाहिजे.

पोल्ट्रीमध्ये नुकसान होऊ शकते अशा रोगांचे नकारात्मक प्रभाव कमी करण्यासाठी लसीकरण हा एक प्रभावी मार्ग आहे. व्हायरस, मायकोप्लाझ्मा, बॅक्टेरिया, बुरशी, प्रोटोझोआ आणि परजीवी यांच्यामुळे रोग होऊ शकतात. विषाणू हे पोल्ट्री रोगाचे एक नंबरचे कारण आहेत आणि पोल्ट्री फार्मसाठी सर्वात मोठा धोका मानला जातो. शेतातील योग्य स्वच्छता, जैवसुरक्षा उपाय आणि पिल्ले व कोंबड्यांना लसीकरण करून विषाणूजन्य आजार कमी करता येतात. कुक्कुटपालन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी पुरेसे ज्ञान आवश्यक आहे.

हे वाचा – LED बल्ब व्यवसाय करा सुरु करावा?

Related Articles

2 Comments

  1. Which are the government schemes for the layer poultry farming.
    How can I apply for the loan for layer poultry farm

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!