उद्योग कल्पना ( Business Ideas )उद्योजकताशेती उद्योग

Mushroom Cultivation | मशरूम ची शेती | मशरूम उत्पादन

Mushroom Cultivation – जर तुम्ही शेतकरी असाल आणि तुम्हाला शेती करायला आवडत असेल तर तुम्ही मशरूम ची शेती हा तुमचा व्यवसाय करू शकता. पूर्वी शेतीचे काम करणारे लोक अशिक्षित आणि खेडूत मानले जात होते. म्हणजेच शेती करणाऱ्यांना सामान्यतः लोक निरक्षर समजतात, पण तसे नाही.

आज आपल्या देशात अनेक ठिकाणी शेतकरी मशरूम ची शेती करून चांगला नफा मिळवत आहेत.
आजकाल, सुशिक्षित लोक देखील नवीन पद्धतींनी शेती करून चांगले कमावत आहेत आणि सतत नवीन आयाम प्राप्त करत आहेत. अशीच एक नवीन शेती म्हणजे मशरूमची शेती.आजकाल प्रगत शेतकरी ही शेती करून श्रीमंत होत आहेत.

भारतातील जवळपास प्रत्येक राज्यात त्याची लागवड सुरू झाली आहे. जर तुम्ही विचार करत असाल की मशरूम ची शेती कशी करावी, तर या, आजच्या पोस्टमध्ये आपण पाहूया मशरूम उत्पादनाची संपूर्ण माहिती.

मशरूम(Mushroom) म्हणजे काय? (What is Mushroom Cultivation?)

मशरूम हा एक प्रकारचा वनस्पती आहे जो लोक भाजी म्हणून वापरतात, ते शाकाहारी अन्न आहे. यामध्ये प्रथिने आणि व्हिटॅमिन डी सारख्या इतर पोषक तत्वांचा समावेश आहे. त्याची वनस्पती जवळजवळ मधाच्या पोळाच्या आकाराची असते.

मशरूम चे प्रकार (types of mushroom)

मशरूमच्या अनेक प्रजाती आढळल्या जातात तरी व्यापाराच्या दृष्टिकोनातून सुमारे 4-5 जाती आढळतात. जे खालील आहेत –

१. Button mushroom cultivation
२. oyster mushroom cultivation
३. पैडी स्ट्रॉ मशरूम
४. धिन्ग्री मशरूम
यामध्ये सर्वात प्रसिद्ध Button mushroom हा आहे जो लोक मोठ्या आवडीने खातात आणि बाजारात चांगली किंमत मिळते.

मशरूम(Mushroom) च्या शेतीसाठी लागणारी जागा

मशरूमची लागवड इतर पिकांप्रमाणे शेतात पेरणी केली जात नाही. त्यासाठी सावलीची गरज असते. त्यामुळे तुम्ही घरच्या घरीही मशरूमची लागवड सुरू करू शकता किंवा घराच्या आजूबाजूच्या मोकळ्या जागेवर शेड टाकून शेती करू शकता.

जर तुमच्याकडे 30 X 15 किंवा 25 X 50 चौरस फूट जागा असेल तर तुम्ही मशरूम की खेती सुरू करू शकता. तुम्हाला यूट्यूबवर मशरूम ची शेती चे व्हिडीओ मिळतील, जे पाहून तुम्ही माहिती देखील मिळवू शकता.

मशरूम लागवडीसाठी सर्वात अनुकूल वेळ ऑक्टोबर ते मार्च आहे. मशरूम ची शेती करण्यासाठी अनेक प्रक्रिया कराव्या लागतात. त्याच्या लागवडीसाठी, आपल्याला एका खोलीची आवश्यकता आहे जी सर्व बाजूंनी बंद आहे.

जरी तेथे खिडक्या असाव्यात ज्या आवश्यकतेनुसार उघडल्या जाऊ शकतात, कारण या खोलीचे तापमान नियंत्रित करणे आवश्यक आहे. आपण इच्छित असल्यास, आपण लाकडाचे जाळे देखील बनवू शकता आणि त्याखाली मशरूम वाढवू शकता.

किती खर्च येईल?

मशरूमची लागवड सुरू करण्यासाठी जास्त भांडवल लागत नाही. कारण त्यासाठी कोणत्याही मोठ्या मशीनची आवश्यकता नसते. फक्त 50000 रुपयांमध्ये तुम्ही हा व्यवसाय सहज सुरू करू शकता.

यामध्ये बियाणे खरेदी करण्यासाठी जास्त खर्च येतो, जे बाजारात ८० ते ९० रुपये प्रतिकिलो दराने येते आणि कंपोस्ट खत तयार करण्यासाठी जास्त श्रम लागत नाहीत, आपण एकटे सहज करू शकता.

शेड बांधकाम

जर तुमच्याकडे घरामध्ये पुरेशी जागा नसेल, तर तुम्ही पेंढ्यापासून खरपूस बनवून मशरूम देखील वाढवू शकता. यासाठी तुम्ही बांबूच्या रचनेवर शेड बांधू शकता. ज्यासाठी जास्त खर्च येत नाही. याच्या मदतीने तुम्ही 25 X 50 चौरस फूट किंवा तुमच्या सोयीनुसार जागा तयार करू शकता. यासाठी तुम्ही मशरूम लागवडीचे प्रशिक्षणही घेऊ शकता.

कंपोस्ट तयार करणे

मशरूम शेतीचा मुख्य आधार कंपोस्ट खत आहे कारण त्यावर मशरूमच्या बिया पेरल्या जातात. कंपोस्ट तयार करण्यासाठी खालील गोष्टी आवश्यक आहेत:
१. गव्हाचा पेंढा 300 किलो
२. गव्हाचा कोंडा १५ किलो
३. जिप्सम 20 किलो
४. युरिया 4 किलो
५. सुपर फॉस्फेट 3 किग्रॅ
६. म्युरेट ऑफ पोटॅश 3 किलो

सर्वप्रथम, पेंढा 1500 लिटर पाण्यात आणि 1.5 किलो फॉर्मेलिन आणि 150 ग्रॅम बॅबस्टिन द्रावणात भिजवून घ्या जेणेकरून पेंढा शुद्ध आणि जंतूमुक्त होईल, नंतर ते सर्व चांगले मिसळा. हे मिश्रण एका महिन्यात कंपोस्टच्या स्वरूपात पूर्णपणे तयार होते.

बियांची निवड (mushroom seeds)

मशरूम उत्पादनासाठी, सर्वप्रथम तुम्हाला चांगले आणि निरोगी बियाणे निवडावे लागेल आणि योग्य प्रजाती निवडाव्या लागतील. अशा परिस्थितीत, तुम्ही agericus species निवडू शकता कारण त्याची उत्पादन क्षमता आणि बाजारपेठेत मागणी खूप जास्त आहे. बियाण्यांची किंमत सुमारे ८० ते ९० रुपये प्रति किलो आहे, तुम्ही मशरूमच्या बियांसाठी indiamart.com वेबसाइटवर चौकशी करू शकता.

मराठी उद्योजक युट्यूब चॅनल ला सबस्क्राइब करा.

बियाण्याचे प्रमाण

बियाण्याचे प्रमाण नेहमी कंपोस्ट खताच्या वजनाच्या प्रमाणात असावे, अडीच ते तीन किलोग्राम (2.5 ते 3 किलो) प्रति क्विंटल घालावे.

मशरूम(Mushroom) बीजारोपण ते उत्पादन प्रक्रिया-

मशरूम लागवडीचा व्यवसाय बंद खोलीत केला जातो. यासाठी खोलीच्या किंवा बांबूच्या शेडवर मशरूमच्या बिया पेरण्यापूर्वी जाड पत्र्याच्या स्वरूपात कंपोस्ट खत पसरवले जाते. नंतर बिया कंपोस्टच्या थरावर विखुरल्या जातात आणि विखुरल्यानंतर बिया दोन ते तीन सेंटीमीटर जाडीच्या कंपोस्टच्या थराने झाकल्या जातात.

खोलीत पुरेसा ओलावा राखण्यासाठी या थराच्या वर जुनी वर्तमानपत्रे पाण्याने भिजवून ठेवली जातात. यावेळी, खोलीचे तापमान 22 ते 26 अंश सेंटीग्रेडच्या आसपास ठेवले जाते आणि आर्द्रता 80 ते 85% दरम्यान असते आणि खोलीतील खिडक्या आणि दरवाजे बंद ठेवून अंधारात ठेवतात.
पुढील 15-20 दिवसांत, कंपोस्ट थरावर जाळी तयार केली जाते, तोपर्यंत खोली पूर्णपणे बंद ठेवली जाते कारण ताजी हवेमुळे त्याचे नुकसान होऊ शकते.

मशरूम तोडणे

जेव्हा सर्व मशरूम सरासरी आकारात तयार होतात. जे मशरूम पेरल्यानंतर सुमारे 40 ते 45 दिवसांनी असते, तेव्हा मशरूम काढणीसाठी तयार होतात. मशरूम कापण्यासाठी, धारदार चाकूने, काळजीपूर्वक वरचा भाग किंचित कापून घ्यावा लागतो त्यामुळे त्यामध्ये कंपोस्ट खत ठेवले जात नाही. नाहीतर मशरूम लवकर सडू लागतात, अश्याप्रकारे तुमचा मशरूम बाजारात विकायला तयार होतो.

पॅकेजिंग

तोडलेले मशरूम खराब होऊ नयेत आणि वाहतूक सुलभ व्हावी म्हणून ते स्वच्छ करून चांगले पॅक केले जातात. कारण हे असे उत्पादन आहे की ज्याची मागणी खेड्यात कमी आणि शहरांमध्ये जास्त आहे, त्यामुळे ते शहरा-शहरापर्यंत पोहोचणे आवश्यक आहे.

मशरूम प्लांटमधून होणारी कमाई

जर मशरूमच्या उत्पादनातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा प्रश्न आहे, तर मशरूमची मागणी जास्त आणि कमी पुरवठा यामुळे त्याचा बाजारभाव खूप जास्त आहे. त्यामुळे या व्यवसायात नफा खूप जास्त आहे. मशरूमची किंमत म्हणजे बाजारातील किंमत ३००ते ४०० रुपये प्रति किलो आहे, म्हणजे तुम्ही प्रति किलो खर्चापेक्षा सुमारे ३ ते ४ पट अधिक नफा कमवू शकता.

हे वाचा – कुक्कुटपालन व्यवसाय बद्दल सविस्तर माहिती

निष्कर्ष

जर तुम्ही शेतकरी असाल आणि तुम्हाला मशरूम ची शेती करायची असेल तर तुमच्यासाठी कुठूनतरी प्रशिक्षण घेणे चांगले होईल. कारण प्रशिक्षण घेतल्याने तुम्हाला मशरूम च्या शेती बद्दल सर्व माहिती मिळेल आणि तुम्ही मशरूमची लागवड चांगल्या प्रकारे करू शकाल.

हा एक उत्तम व्यवसाय आहे ज्यातून तुम्ही महिन्याला लाखो रुपये कमवू शकता कारण त्याची मागणी शहराबरोबरच गावातही होऊ लागली आहे.
मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल जर तुम्हाला ही पोस्ट आवडली असेल तर तुमच्या मित्रांसोबत शेअर करायला विसरू नका.

धन्यवाद.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!